From ZieloneBrygady

Konsumeryzm - osiąganie osobistego szczęścia poprzez nabywanie dóbr materialnych i ich konsumpcję. Termin ten jest kojarzony poprzez opozycję z krytyką konsumpcji zapoczątkowaną przez Karola Marksa i Thorsteina Veblena (zobacz notkę w Wikipedii).

W ekonomii konsumeryzm może również odnosić się do ekonomii politycznej kładącej nacisk na konsumpcję oraz, uogólniając, na przekonanie, że wolny wybór konsumentów powinien determinować ekonomiczną strukturę społeczeństwa (por. z produceryzmem, zwłaszcza w brytyjskim znaczeniu).


Spis treści

Historia

Mimo, że konsumeryzm zazwyczaj postrzegany jest jako najszerzej funkcjonujący w kręgu kultury euroatlantyckiej (USA i Europa Zachodnia), jego występowanie jest ponadkulturowe i ponadgeograficzne.

Historia konsumeryzmu sięga tak daleko, jak daleko sięga historia ludzkości, jako że człowiek od zarania swych dziejów zmierzał do gromadzenia dóbr materialnych, jednak rozprzestrzenienie tej konsumeryzmu jako stylu życia związane jest zwłaszcza z popularyzacją kapitalizmu neoliberalnego w wieku XX-tym i później.

Krytyka

Główny artykuł: Antykonsumeryzm (wersja angielska)

W wielu kontekstach krytycznych pojęcie konsumeryzmu używane jest do opisu tendencji ludzi do ich silnej identyfikacji z produktami i usługami, których używają, a zwłaszcza z tymi, które posiadają rozpoznawalną na rynku markę i wysoką pozycję, a ich użycie świadczy o określonym statusie konsumenta w oczach innych konsumentów, na przykład: drogi samochód czy biżuteria. Kultura napędzana konsumeryzmem w języku angielskim zyskała miano "consumer culture", a jej przedstawiciele, nie potrafiący powstrzymać się od spontanicznych i niepohamowanych zakupów – "shopaholics" bądź "shopping addicts" ("zakupoholicy" bądź "uzależnieni od zakupów").

Oponenci konsumeryzmu argumentują, że wiele z dóbr luksusowych i innych dóbr konsumpcyjnych stanowią sygnały społeczne pozwalające ludziom odróżniać się od innych. Niektórzy uważają, że relacja z produktem lub marką może zastąpić brak zdrowych relacji z ludźmi w społeczeństwach dysfunkcyjnych i wraz z konsumeryzmem stanowią część procesu kontroli społecznej i hegemonii kulturowej w społeczeństwach nowoczesnych.

Starszy termin "conspicious consumption" ukuty został na początku XX wieku w pracach socjologa i ekonomisty Thorsteina Veblena. Termin ten opisuje z definicji irracjonalne ekonomicznie zachowania. W pracach Veblena zbędna konsumpcja opisywana jest jako forma podniesienia własnego statusu, na przykład poprzez ubiór (zobacz "Teoria klasy próżniaczej").

Termin ukuty przez Veblena przyjął się jako pojęcie charakteryzujące konsumeryzm w Stanach Zjednoczonych lat 60-tych ubiegłego wieku, lecz szybko rozciągnięty został na szersze dyskusje dotyczącec teorii mediów, culture jamming i produktywizmu.

Więcej na ten temat

  • Veblen, Thorstein (1899): The Theory of the Leisure Class: an economic study of institutions, Dover Publications, wydanie polskie: "Teoria klasy próżniaczej, 1971. Tekst dostępny w wersji angielskiej: [media:http://www.gutenberg.net/browse/BIBREC/BR833.HTM" Project Gutenberg e-text]
  • Nissanoff, Dan (2006). FutureShop: How the New Auction Culture Will Revolutionize the Way We Buy, Sell and Get the Things We Really Want. The Penguin Press
  • Jan Whitaker (2006): Service and Style: How the American Department Store Fashioned the Middle Class, St. Martin's Press
  • Adam Curtis, The Century of the Self, documentary series

Linki zewnętrzne

Źródło

Wikipedia